1 / 1

Ikibanza cya bashiki bacu babiri

Umuyobozi w'ishuri yashyize porogaramu ya Aline munsi yamaguru yameza. Ati: “Amaherezo ni ingirakamaro.” Mushiki we muto yarebaga ku muryango, afashe icyapa yagombaga gutanga vuba. Se wabo yari yariyemeje ko ntamafaranga yumwaka wamasomo. Aline yasabye impapuro mbere yuko ameza ayijanjagura.

Hari ku ya 24 Kamena 1962. Mu bundi buzima, Aline yari yarigishije imibare mu ishuri rya kijyambere. Noneho Kigali yari afite icyumweru kimwe avuye kwigenga, kandi komite mbonezamubano yimpimbano yateguraga igiterane cyuburezi mugihe gishya. Yari azi ko imyigaragambyo rusange ishobora kugera kubantu batazigera basoma icyifuzo cyumukobwa utujuje ibyangombwa.

Ntiyigeze yitwaza ko impamyabumenyi ye izaza muri uyu mwaka. Yasabye kwerekana icyo yashoboraga gukora. Umuyobozi w'ishuri yanze ishuri. Umubaji yatanze igicucu iruhande rw'urugo rwe, mushiki we akwirakwiza igitambaro hasi. Aline yakusanyije amabuye, umugozi, n'ibikoresho bimaze kumenyera abana baje.

Isomo rye rya mbere ryatangiranye no gusangira amazi neza hagati yubusitani. Abana bapimye kontineri n'amabuye hamwe aho gufata mu mutwe amagambo batumva. Umuhungu utuje wari witwaga buhoro yabonye ko ikintu kimwe cyari gito hafi yacyo. Aline yavuze ibyo yiboneye hagati yisomo, maze yicara cyane.

Abakuze bahagaritse kureba. Umugore yabajije uburyo bwo kugereranya ibibanza bibiri bidasanzwe. Aline yerekanye uburyo bworoshye bwo kumena imiterere mubice bishobora gucungwa, hanyuma ayigenzura numugabo uzi ubutaka. Inyungu ye ntiyari gutuma abantu bumva ko batazi. Byabemereraga kugerageza igisubizo batitaye kububasha bwe.

Mushiki we yakoraga imyigaragambyo kugeza igihe yayoboye wenyine. Nyirarume arahagera, arakaye kubera ko amasomo yatindaga imirimo yo murugo. Yatinyaga amasezerano azasiga umuryango inzara. Aline yatanze ikizamini gisobanutse: iyo komite idatanga akazi gahembwa nyuma yo kubona isomo, yafata akandi kazi agakomeza kwigisha mu masaha yubusa.

Umuyobozi w'ishuri yumvise ko abantu bamushimira. Yamuhamagariye kwigisha mu giterane cy’abasivili, yiteze ko abamwumva bazamutera ubwoba bikamunanira. Yahisemo ikibazo cyanditse cyuzuye imvugo isanzwe. Aline yasabye gukoresha ikibazo nyacyo munsi yacyo: ubusitani busangiwe nimpimbano ingo zabo zavuguruzanya n’amazi bemeranijwe.

Yamushinje kwirinda imibare. Yahamagariye ingo kuvuga umubare nyawo nigihe gihari. Abana bahagarariye buri gice gifite amabuye n'ibimenyetso. Bidatinze, abantu bakuru badashobora gukurikiza imvugo y’umuyobozi basuzumaga igisubizo bagafata ikosa mubitekerezo bimwe. Abari aho bahagaritse kureba amarushanwa batangira kwikemurira ikibazo.

Hanyuma Aline yahaye mushiki we imyigaragambyo. Umukobwa yasobanuye neza gahunda yakosowe, asubiza ikibazo kitoroshye atareba Aline. Nyirarume yari ahagaze inyuma. Yari yarabonye atwara amazi ubuzima bwe bwose; ntabwo yari yarigeze areba icyumba cyabantu bakuru bumva mugihe yabisobanuye.

Ku ya 1 Nyakanga, u Rwanda rwabonye ubwigenge. Mu giterane nyuma, komite mpimbano yasabye Aline gushiraho ishuri rito ryo kwiga. Umuyobozi w'ikigo yanze ko adafite inyandiko zisanzwe. Umubaji yakuyeho porogaramu yari yararokoye ku meza abaza niba inyandiko yo kwigisha igomba gutangira ari uko umuntu abimwemereye.

Icyifuzo cyarimo umushahara, icyumba cyatijwe, hamwe namahugurwa yagenzuwe numwarimu ufite uburambe. Aline yemeye uko ari batatu. Ntabwo yari guhimba impamyabumenyi, kandi ntabwo yari abikeneye. Mushiki we yakiriye kamwe mu turere twatewe inkunga na komite, yahisemo nyuma yo kwerekana ibyo yize. Se wabo yabajije igihe agomba kuzana ibitabo bye.

Ijambo rya mbere ryari rigoye. Abanyeshuri bakuze bakeneye ubufasha butandukanye nabatangiye, kandi Aline yize gutegura. Umuyobozi w'ikigo yaje kuguriza ibitabo nyuma yuko ababyeyi babajije impamvu umurezi yakwanga abana ibikoresho byingirakamaro. Aline yamushimiye kumugaragaro, amwima umunezero wo kuba umwanzi we uhoraho.

Umwaka ukurikira, ishuri ryari rimaze gukura bihagije kugirango risobanure icyumba kinini. Umuhungu utuje yayoboye itsinda ryo gupima mu busitani bwishuri. Mushiki we yize afite intego yo kuba umwarimu, mugihe nyirarume yagurishije umusaruro kuruhande rwimbonerahamwe yari yamufashije gusobanukirwa. Umuryango wari wabonye umushahara ndetse nicyifuzo gishya.

Aline yagumishaga porogaramu munsi yikirahure kumeza. Igihe umukobwa wari ufite ubwoba yabajije niba afite ubwenge buhagije bwo kwinjiramo, Aline yarimuye ku ruhande ashyiraho amabuye make. Kuruhande rw'idirishya hari umusozi bari barigishije bwa mbere mugicucu cyatijwe. Ati: "Nyereka uko utekereza", aha umwanya w'ejo hazaza.

✦

Wageze kumpera yimitwe iboneka.

Reba 3 ⓘ