ስሙን እንደገና ይናገሩ

አድዋ አካባቢ፣ ጥር 1896 ሃና ወንድሟ ናቲ በጉዞው ላይ የሚፈልገውን መሳሪያ ሲስል ነቃች። እ.ኤ.አ. በ2026 የመልሶ ማቋቋሚያ ድጋፍን ማስተባበሯን አስታውሳለች።እናቷ በምግብ ማብሰያ እሳት አጠገብ ቆመች እና ናቲ በአሮጌ የቤተሰብ ታሪክ ውስጥ የተጠበቀውን አገላለጽ ለብሳ ነበር፡ ጠቃሚ ለመሆን በመጓጓት፣ ተመልሶ እንደሚመጣ እርግጠኛ ነበር። ካላንደር ያልተመለሰበትን አመት አቅርቧል።

ሃና ጦርነቱ በመጋቢት 1 እንደሚካሄድ ታውቅ ነበር። ኢትዮጵያ ወራሪውን ጦር ታሸንፋለች ግን ብሔራዊ ድል ለእያንዳንዱ ቤተሰብ የጠፉ ወገኖቿ የት እንደሄዱ አይነግራቸውም። ናቲ ተራ እቃዎችን ለመሸከም ይረዳል ተብሎ ይጠበቃል። ሀና ጥንድ ጫማ በመደበቅ ታሪክ ማቆም አልቻለችም። የቤተሰቡ ታሪክ ባዶ ያደረጋትን የጉዞውን ክፍል ማዘጋጀት ትችላለች።

ከተለየ ወይም ከተጎዳ ማንን እንደሚያነጋግር ጠየቀች። ሳቅ አለና ሁሉም አብረው ለመጓዝ ያሰቡትን ሶስት ሰዎች ጠራ። እናቷ ሳባ መነቃቃቷን አቆመች። መላው ቡድን መመለስ ቢያቅተው ማን ያውቃል? ሀና አስፈሪ ህልሟ ቤተሰቡን የማዘዝ መብት እንዳላት ሳትናገር ተግባራዊ ጥያቄውን በድጋሚ ጠየቀች።

አካባቢውን በትክክል በሚያውቁ ሰዎች አማካኝነት አስተማማኝ የሲቪል ግንኙነትን ለይተዋል። ሃና የቤተሰቡን ዝርዝር ሁኔታ ናቲ እና ጓደኞቹ ሊሸከሙት እና ሊያብራሩ በሚችሉት መልኩ መዝግቧል። አንድ ልምድ ያላት የአካባቢው ተንከባካቢ ለማዘጋጀት ያቀረበችውን ነገር አስተካክላለች። የዘመኗ ሙያ አስተምሯት ማስተባበርን እንጂ አሁን ያለውን የህክምና እውቀት በግማሽ በሚታወሱ ቴክኒኮች ለመተካት ፍቃድ አልነበረም።

ሳባ ዝግጅቱን አስጨናቂ ሆኖ አግኝታዋለች። አንድ አጓጓዥ አሁን ትልቅ ቅድመ ክፍያ ከከፈሉ በኋላ የመመለሻ ጉዞ እንዲያመቻችላቸው አቀረበ። ሃና የሚቀበለው ግንኙነት የት እንደሚሆን ጠየቀች። ዝግጅቱን ማረጋገጥ ያልቻለውን ሰው ሰይሟል። ናቲ እህቱ ጠቃሚ ግንኙነት ያለውን ሰው እየሰደበች መስሎት ነበር። ጠቃሚ ግንኙነት ቢያንስ መገናኘቱን ማወቅ እንዳለበት አጥብቃ ተናገረች።

ቀድሞውንም አልተቀበሉም። ናቲ ከጓደኞቹ ጋር እና መድረሻዎችን ብቻ ሳይሆን ሰዎችን የሚሰይም እቅድ ወጣ። ሃና ተራ የሚከፈልበት ስራ ቀጠለች እና መጠነኛ አቅርቦቶችን ልምድ ባለው አመራር አዘጋጀች። ወደ ሚያስታውሰው ወደፊት መቸኮል ፈለገች። ሳባ ቀኑን እንደተቆጣጠረ በማስመሰል ትዕግስት ማጣት ጠቃሚ ሊሆን በሚችልባቸው ስራዎች ላይ አስቀምጧታል።

ማርች 1 ላይ ጦርነቱ መጣ። ድሉ የታገለው እና ያቆየው ህዝብ እንጂ ከሌላ ክፍለ ዘመን የመጣ እንግዳ አልነበረም። ሀና በእርግጠኝነት ውጤቱን ሊነግራት የሚችል ዜና ጠበቀች እና ናቲ አሁንም መተንፈስ አለመቻሉ። እናቷ በእርግጠኝነት መቆየቷን ጠየቀቻት። ሀና የሀገርን ታሪክ ማወቅ የወንድ ልጅን ከማወቅ ጋር አንድ አይነት አይደለም ስትል መለሰች።

የመጀመሪያዎቹ ሰሃቦች ያለ እሱ ተመለሱ። አንድ ሰው ናቲ እንክብካቤ ከሚደረግላቸው ሰዎች ጋር እንደነበረ ሰምቷል; ሌላው ደግሞ ቤት እንደጀመረ አመነ። በሚታወሰው የቤተሰብ ታሪክ ውስጥ እነዚያ ሁለት ወሬዎች የዓመታት መጀመሪያ ሆነዋል። ሃና እያንዳንዱን ሰው በትክክል ያየውን ጠየቀች እና ከጦርነቱ በፊት ያዘጋጁትን የሲቪል ግንኙነት አጣራች።

ናቲ በራሱ የተስማማበት መለያ ዝርዝር የያዘ መልእክት ተመልሶ መጣ። በህይወት ነበረ፣ ተጎድቷል እናም የሚጠበቀውን መመለስ አልቻለም። ቅድምያውን የፈለገው አጓጓዥ እንደገና ታየ እና በሚያስደንቅ ውድ ማዳን አቀረበ። ሃና ወንድሟን የሚረዱትን ሰዎች ስታማክር እንዲቆይ ጠየቀችው። ሳባ የቀረውን ቤተሰብ አምጥታ ትክክለኛውን ወጪ ጠየቀች እንጂ የፍርሃት ዋጋ አልነበረባትም።

ተንከባካቢዎቹ ጉዞ መቼ ተስማሚ እንደሆነ የሰጡትን ፍርድ ተከትሎ በተሞክሮ እርዳታ ተገቢውን መመለስ አዘጋጁ። ሃና ጉዳቱን አላዳነችም ወይም አስቸጋሪ መንገድ አላደረገም። እሱን እንዴት እንደሚያመጡት የሚያውቁትን ሰዎች አስከትላለች። ናቲ ሲያያት የተለመደውን ቀልዱን ሞክሮ በግማሽ መንገድ ማልቀስ ጀመረ። እስኪጨርስ ድረስ ቆየች።

እቤት ውስጥ ሳባ ፊቱን ከመንካት ሳትነቃነቅ ቆመች። በቤተሰቡ ታሪክ ውስጥ ያለው ባዶ ቦታ፣ ጊዜ፣ እንክብካቤ እና መስራት በሚፈልገው ህይወት ባለው ሰው ተሞልቷል። ሃና ሁሉንም ገደቦች ወደ የሞራል ፈተና ሳትቀይር እርዳታን አስተባባለች። ናቲ እርዳታ በመፈለጉ የተናደደው ንዴት ምስጋና ቢስ እንዲሆን አላደረገውም። ወደ ተለወጠ ሕይወት የሚመለስ ሰው አደረገው።

ቀስ በቀስ ለማገገም ተስማሚ የሆነ ክፍያ የሚከፈልበት ስራ ወሰደ እና ከታካሚ የአካባቢው ሰሪ ጎን አዲስ የእጅ ሥራ ተማረ። የሃና ማስተባበሪያ ሌሎች ተመላሽ ቤተሰቦችን የሚደግፉ ሰዎችን አስደነቀ። የሚከፈልበት የማደራጀት ሚና እና ተጨማሪ ትምህርት በምታከብራቸው ባለሙያዎች አማካኝነት ሰጥተዋታል። ደሞዙ ለቤተሰቡ አስተማማኝ ድጋፍ ሲሰጥ ናቲ የራሱን የገቢ ሃይል እንደገና ገንብቷል።

ከዓመታት በኋላ እህቱ የጉዞውን መድረሻ አሁንም እንደምታረጋግጥ ቅሬታ አቀረበ። የድሮ እቅዱ ሦስት እኩል እምነት ያላቸውን ሰዎች መከተል እንደነበረ አስታወሰችው። ከራሱ ገቢ ከተገዛው የስራ ወንበር አጠገብ ቆሞ ሳቀ። ሳባ ከበሩ ላይ ሆና ሰማች እና አንዳቸውም እንዲያቆሙ አልጠየቀችም። ክርክሮች የሚታወሱት ዝምታ ፈጽሞ የማይፈቅድ የቅንጦት ነበር።

ሃና ትንሽ የመታወቂያ ማስታወሻዋን በሳጥን ውስጥ አስቀመጠች፣ ጠርዞቿም ወደ ቤቷ በሚያደርጉት ጉዞ ይለሰልሳሉ። የወደፊት እውቀቷ የውጊያ ቀን ሰጣት። አስፈላጊው ሥራ አንድ ስም ማውጣት ከሱ በኋላ ሊገኝ ይችላል። ናቲ ለእራት ሲጠራት ሳጥኑን ሳትከፍት ዘጋችው። መመለሱን የሚያረጋግጥ ወረቀት አያስፈልጋትም።