Servira Izina ryiwe hamwe n'Isahani
Usumbura, Gitugutu 1962. Nia yavyutse iruhande y’imifuko y’ibitunguru afise ijwi ry’umutetsi risaba ko ahagarika kurota ku mutaga. Yaribuka ko yari afise igikoni co muri iki gihe aho umunota wose n’ukuboko kwose vyari bihambaye. Aha yari umufasha wo mu gikoni yitezwe ko azoceceka. Ikinyamakuru kimwe caravuga ibijanye n’iherezo ry’ubucungezi, kandi yari azi itariki imbere y’uko umuntu abivuga n’ijwi rirenga.
Uburundi bwokwikukira kw’igenekerezo rya 1 Mukakaro. Abashitsi bokeneye ibitanda, amakoraniro n’ibifungurwa. Nia yari azi ko iyo hoteli yigenga imukoresha izoca irondera vuba ivyo kurya vy’ifunguro ry’ijoro ryinshi. Umutetsi mukuru yari amaze gutegura ibirungo bizimvye yari gushobora kuronka bigoranye. Yaratanga ivyiyumviro vy’amafunguro igikoni gitahura, yateguwe neza cane. Yarumvise umufasha wiwe asaba abantu bahambaye ivyokurya bihendutse.
Yasavye ko bamuha isahani yo kwimenyereza. Nia yari afise ingeso zo muri iki gihe ariko atari ugukora ku mutima nyakuri kw’aho hantu yari yiyumvira. Igerageza ryiwe rya mbere ryari rimeze neza. Umucuruzi w’isoko w’umusaza yitwa Rose, yariko aragendera igikoni afise ivyimburwa, yarabajije nimba vy’ukuri yari yumvirije abantu barima bakabiteka. Nia yemeye ikibazo nk’icigwa cari.
Inyuma y’akazi aja mu rugo rwa Rose. Bategura hamwe ibirungo bamenyereye, bagaharira ku bijanye n’ingene bimeze, igihe n’ico bikwiye gukorwa ku mwanya wa nyuma. Nia yatanze intererano y’ishirahamwe; Rose yaratanze ubumenyi ata nyigisho yo muri iki gihe yari gushobora kumuha. Igihe amaherezo iyo sahani yakora, Nia yaranditse ayo mazina yompi iruhande y’ivyo bimenyetso aho kwita ivyo vyavuyemwo ivyo yavumbuye.
Umutetsi mukuru yarasezeye iyo sahani nshasha imbere y’uko ayisogongera. Nia yasavye nyen’iyo hoteli ngo amugerageze gatoyi, amubwira ko azomuha amahera makeyi y’ibirungo vyayo akoresheje umushahara wiwe. Ico gisabisho carashavuje uwo mutetsi, aca amubwira ngo ahitemwo hagati y’akazi kiwe n’ubwenge bwiwe. Yaratwaye umuzigo wiwe hanze aca yicara iruhande ya Rose, yibaza igituma kwihitiramwo vyama bisa n’ibitangura no gutakaza ivyo kurya vy’umugoroba.
Rose yari afise ikindi ciyumviro. Inzu y’uburaro yari ikeneye umuntu yotegura ifunguro ry’ijoro ry’igerageza ry’abashitsi b’ubudandaji bari baje gusura. Nyirayo yari gushobora kwishura bike, ariko akareka Nia akayobora igikoni. Baciye bemeranya ku rutonde rw’ibifungurwa bikeyi bakoresheje ibirungo biboneka ku bacuruzi badasiba. Nia yapima igikorwa n’abantu, inkono n’igihe bari bafise vy’ukuri. Hanyuma aca afata umurongo ku masahani abiri agerageza.
Umuhungu wa mushiki wiwe Alain yaraje gufasha gukorera. Yashaka gukomeza amashure ariko yari amaze igihe aronka amahera aho yashobora hose. Nia yamwigishije urutonde rutomoye rwo gutanga amasahani, gusuzuma ivyo umushitsi yasavye no kubaza igihe ataco azi. Amakosa yayakoze mu kwimenyereza, aho ataco yatwaye. Rose yarasuzumye uburyohe bwa nyuma maze yanka igice kimwe c’ivyihuta ataco asaba imbabazi.
Uwo nyen’ahoteri yumvise ko uwo yahora amufasha ari we yatwaye urubanza. Yaramuhaye ikibanza ca kera iyo agiheba. Nia abaza igituma akeneye umugore yirukanwe kugaruka vyihuse cane. Ibirungo vy’umutetsi wiwe yava hanze ntivyari vyashitse. Yaranse ako kazi mugabo asaba ko boganira ku kazi bazokora muri kazoza inyuma y’ifunguro rya nijoro. Uwo nyen’iyo nzu yaragiye ata n’umwe amurokora ata nkomanzi yari yiteze.
Ku mugoroba w’urubanza, umushitsi umwe yarashitse atevye ari kumwe n’abagenzi biwe babiri. Alain yaracitse intege cane kubera iyo nomero yahindutse. Nia yari yateguye ahantu hatoyi yo kubika be n’ivyo kurya vyoshobora gutangwa ataco bihungabanya ibindi vyose. Yarabakiriye ata buryarya, arabasigurira ivyo vyariho maze aramurungika n’amasahani ya mbere. Rose yari ahagaze iruhande y’icuma, ataco yatangajwe n’impuzu zizimvye z’abo bashitsi.
Mu gihe bariko barafungura, umutetsi w’ahoteri yarabonetse ariko arasuzuma aho bariko barahiganwa. Yaciye yita menu rustic mu gihe yumva umushitsi. Rose aca amuha isahani. Yaranse. Uwo mushitsi abaza Nia uwo yamwigishije ivyo kurya. Yabanje kumenyesha Rose, hanyuma Alain, yari yize bihagije mu ndwi imwe kugira ngo akoreshe ameza atazimiye muri yo.
Uwo mucuruzi yakira abashitsi yararonse iyo nzu yo gucumbikamwo kugira ngo bafungure urutonde rurerure rw’ibifungurwa vy’ijoro, aca asaba ko azotanga amahera yo kubaronsa icumba co kuriramwo kibereye, Nia arongoye. Nyir’ahoteri yaragarutse afise ikintu kinini kuruta, ico gihe aca amwita umutetsi mukuru wiwe. Nia yabajije nimba Rose azohembwa nk’umujanama maze Alain areka amasaha y’ishure. Yarihweje ibibazo, hanyuma avuga ngo ego.
Ku wa 1 Nyakanga, Nia yarongoye ifunguro ryiwe rya mbere ry’umugoroba ryinshi muri hoteli yari yaramusezeye. Abashitsi baje mu Burundi bwigenga kazoza kayo kari kanini kandi gakomeye kuruta ivyo menyu yose yoshobora kubamwo. Nta sezerano yatanze ry’uko ivyokurya bishobora gutorera umuti amateka. Yaratanga imfungurwa zateguwe n’abantu ubuhinga bwabo butagikeneye kwihisha munsi y’icubahiro uwundi muntu yari yaguriye.
Ico gikorwa caramuhesheje umushahara w’umwuga, kigakuraho amabanga ya Rose yo guca atanga ivyo akeneye, kigatuma Alain aronka urutonde yoshobora gufatanya n’amasomo. Nia yaguma agura biciye ku bagurisha bo mu karere bizigirwa aho gufata ikintu cose kiva hanze nk’ikiruta abandi. Uwo yahora ari umutetsi mukuru yahisemwo kuguma ari umuhinga mu vy’ubuhinga, kandi yarishe ubuhinga yari afise vy’ukuri aho gusaba ko bamutera isoni.
Mu nama yakurikiyeho y’ivyo kurya, nyen’iyo nzu yaramenyesheje ko Nia ari we atwara ivyo kurya. Yabajije ico bakwiye gukorera. Yashize akatabo ka Rose kari kashaje ku meza iruhande y’aka gatabo kiwe bwite kasukuye. Alain yarazana icayi, hanyuma aragenda kw’ishure ku gihe. Nia abona urugi rufunga aca asubira ku menyu. Yavuze ati: “Ubwa mbere, turafata ingingo y’amazina y’abo ari kuri ryo.”