Le Mea ua Ua Iloa e le Savili

Mati 1900, Tutuila. Na ala Mika i talaane o se la ua gaugau e manogi masima ma le palapala. O lona manatua mulimuli e faatatau i se fale folau faaonaponei, susulu i moli eletise. O iinei sa taʻua ai o ia e se tagata matua e ana vaa o se fesoasoani le aoga, ma o se kalena na maua ai le tausaga na te iloa na o tusi o talafaasolopito.

Sa manaomia se galuega a le pule o le vaa. Na talosaga Mika e suʻesuʻe le la, ona faia lea o le sese o le tautala e pei o se seneturi o le poto masani a le lotoifale e leʻi tupu lava. Na faasaʻoina o ia e se tautai poto e igoa ia Sina i ni fuaiupu se tolu. Sa ia faatoese mai. Sa ia faatagaina o ia e ave vai, lea sa sili atu ona taliaina nai lo se isi lauga e uiga i le matagi mai se tamaloa e lei folau i lenei matafaga.

Sa mana’omia e le aiga le latou va’a, ma na manatua e Mika le mea o lo’o tula’i mai: o le aso 17 o Aperila e sainia ai e matai o Tutuila ma Aunu’u le pepa e suia ai le pulega o atumotu. O ofisa ma feʻau o le a feoai i totonu o le uafu. Na fa'amoemoe le tama o Sina e manumalo i galuega tauave a le atunu'u, peita'i na fa'ato'a ofo atu e se faioloa ie pe a tu'u atu e le aiga le pule o a latou tupe maua. Na iloa e Mika se taimi e gata ai nai lo le oti.

Sa leai ni alava faaonaponei po o ni masini atamai. Sa ia malamalama i le auala e mafai ai e le ie leaga ona suia le galu i le ie lelei, ma le auala e mafai ai ona toe toilalo se ie na tuu mo foliga vaaia. Na fa'aali atu e Sina ia te ia le tala fa'asolopito o le va'a, so'o se fa'aleleia ma tulaga na fa'afetauia ai. Sa latou faailoga faatasi po o fea panele e mafai ona teuina ma po o fea foi e le faatuatuaina.

Sa musu Mika e fai se faamaoniga. Na latou fa'ata'ita'i se tama'i fa'ata'ita'iga i uta ma fa'atalanoa fa'alaua'itele. O se uso o le tina e sili atu lona su'isu'i nai lo le na te vaaia le su'iina. Na faataatia e Mika ia laulau. Sa saunia e le uso laitiiti filo ma meafaigaluega. E oo ane i le goto ifo o le la, o le galuega na faia i se aiga o tagata popoto, ae le o se tagata ese e le iloa o loo faia se vavega.

O la latou faamasinoga muamua na faia ma le loto maulalo. Na filifilia e Sina tulaga ma toe foi vave mai. Sa ia lipotia se tasi vaega o toso leaga. Na siitia le faamaualuga faapolofesa tuai o Mika, ona mou atu lea. Sa ia faagaioi le su'iga ma fai atu ia te ia e toe taumafai pe a ia manatu ua talafeagai. O le taimi lona lua na ia toe foi mai ai ma se ataata ma se faitioga saʻo i se isi mea.

E oo atu i le amataga o Aperila na ofo atu ai e le faioloa lana lava vaa mo se tiliva taua i le lotoifale e noatia i le faatasiga o le a oo mai. Ua fa’ate’aina le tama o Sina ona o le folau tuai. Na fautua mai Mika e fai se suega, ae lulu le ulu o Sina. "E mafai ona e faia ie amio, e le avea ai oe ma seila." Sa ia fai atu ia te ia e aoao o ia nai lo le faataga o ia e faafoliga.

Sa latou a'oa'oina i tulaga na filifilia e Sina, ma amoina uta masani a'o le'i talia se mea taua. Na aoao Mika e faatali, faalogo ma taofi le finau pe a feteenai faamasinoga a le lotoifale i se ata matagofie. I se tasi afiafi sa ia fesili ai pe na te faamoemoe i taimi uma e sao. “E lei talu ona ou feiloai ia te oe,” o lana tala lea. Sa ataata o ia e aunoa ma le tepa ese mai le vai.

I ni aso a o lumanaʻi le faatasiga, na taunuu sese ai le lafoaʻiina e le faioloa o ie ma pepa. E le'i mafai ona saunia lona va'a i le taimi mo le va'a feso'ota'i. E mafai ona faia e le aiga se malaga puupuu, ae o le vaa na toe faaleleia e lei tauaveina lava lena uta faapitoa. Na siaki e Mika le su'isu'i a'o siaki e Sina tulaga. Sa ia filifilia le mea e mafai ona ave ma le saogalemu e le vaa ae teena le vaega na totoe.

Na fai atu le faioloa latou te talia mea uma pe lafoai le galuega. Ua sauni le tama o Sina e malie i ai, ua fefe ne'i leiloa lo latou avanoa mulimuli. Na faataatia e Mika le uta na latou faataitaia. “Afai e manao o ia i se vavega, tuu atu ia te ia e faatau atu se vavega,” o lana tala lea. Sa lagolagoina o ia e Sina. Sa latou tauaveina pepa o le faamuamua ma faatagaina uta, ma tuu ai le tele o oloa e mulimuli ai nai lo le liliuina o le taimi e gata ai i se taaloga faatautala.

Na latou taunuu ae lei tapunia le sootaga. Na su'esu'e e le fa'atau'oa le fusi fa'amaufa'ailoga, ma le va'a tuai na aumaia. Na ia ofoina atu i le tama o Sina se auala masani i se tau e sili atu nai lo le tau faapitoa a le faioloa. Sa faamoemoe Mika faafetai. Ae na tuu atu e Sina ia te ia se laina vili ma fai atu ia te ia ua iu lava ina ia iloa le taimi e taofi ai lona gutu atamai. Sa le mafai ona taofia lona ataata.

O le sauniga o le aso 17 o Aperila na suia ai le pulega o le uafu, faatasi ai ma le faamoemoe ma popolega ua mafai nei ona lagona e Mika i totonu o le aiga nai lo le faanonofo i se tafaoga faamasani. O le faatulagaga fou o le uta na latou maua ai se auala e maua ai e aunoa ma le faatauina atu o le lumanaʻi o le latou vaʻa i se tagata vaʻavaʻa. Na faailoa atu e le tama o Sina o lona afafine o le a faatonu le auala. Na tilotilo atu le faioloa mai ia te ia ma maua ai e leai se tasi e naunau e faʻatalanoa lena mea.

Na maua e Mika se vaega o tupe maua ma lava le taimi i le nofoa lipea e faaleleia atili ai isi vaa ua faaleagaina. Ae o le mea e sili ona taua, na fai atu Sina ia te ia e nofo. Sa ia tautino mai o le olaga sa ia manatua e mamao ma e itiiti lava se mea e mafai ona ia folafola mai e uiga i le auala na ia taunuu ai. “Ona folafola atu lea o mea ua e iloa,” o lana tala lea. “Toe foi mai pe a tatou folau.”

I le tausaga mulimuli ane, sa umia e le aiga se vaa lelei lona lua nai lo le aitalafu i le vaa muamua. Na faatonuina e Sina le ala e tasi; o se tausoga la'ititi na aoaoina i le isi. Sa tu Mika i ona talaane ao faafoliga le uso o le tina e le o vaai atu ia i laua o feliua'i. Na taunuu o ia o se fesoasoani e leai sona igoa. Ina ua aapa atu Sina i lona lima, sa ia iloa lelei le lumana’i e mana’o e fausia.